Βουλιμία: Τι είναι, γιατί συμβαίνει και πώς αντιμετωπίζεται
«Σταματάω να τρώω όταν μου είναι αδύνατο να συνεχίσω. Μετά από ένα επεισόδιο νιώθω τόσο φουσκωμένη που πονά το στομάχι μου. Νιώθω άρρωστη, κάποιες φορές ακόμα και το να αναπνεύσω μου είναι δύσκολο»
Σου είναι γνώριμα αυτά τα λόγια;
Υπερφαγία ή Βουλιμία;
Δεν είναι το ίδιο
Αν μετά από ένα επεισόδιο υπερκατανάλωσης φαγητού οδηγείσαι σε επανορθωτικές συμπεριφορές όπως αυτοπροκαλούμενοι έμετοι, κατάχρηση καθαρτικών, υπερβολική άσκηση με σκοπό να αποφύγεις την πρόσληψη βάρους, τότε μιλάμε για βουλιμικά επεισόδια.
Στα υπερφαγικά επεισόδια αυτές οι συμπεριφορές απουσιάζουν.
Τα περιστατικά αυτά συμβαίνουν τουλάχιστον 1-2 φορές την εβδομάδα.
Ποιά τα βασικά χαρακτηριστικά της βουλιμίας;
Το κυρίαρχο συναίσθημα δεν είναι απόλαυση ούτε μιλάμε απλώς για λαιμαργία. Είναι η απώλεια ελέγχου — η αίσθηση ότι από τη στιγμή που ξεκίνησες, δεν μπορείς να σταματήσεις.
Τα πρώτα λεπτά φέρνουν μια παροδική ανακούφιση. Μετά έρχεται η ταχύτητα: τρως γρήγορα, σαν να βρίσκεσαι σε κατάσταση ύπνωσης. Και το κρύβεις. Από όλους.
Η ανακούφιση κρατά μερικά δευτερόλεπτα. Μετά έρχονται η ντροπή, η αηδία, οι τύψεις και φυσικά ο φόβος για το βάρος.
Τι πυροδοτεί ένα επεισόδιο;
Συνήθως είναι ένα δυσάρεστο συναίσθημα: άγχος, μοναξιά, πλήξη, θυμός.
Το πιο ισχυρό ερέθισμα είναι η κατάθλιψη.
Αλλά και πιο «τεχνικά» πράγματα παίζουν ρόλο, όπως η παραβίαση μιας δίαιτας, η έλλειψη οργανωμένων γευμάτων ή η προεμμηνορυσιακή ένταση.
Η βουλιμία συχνά κρύβεται πίσω από μια εικόνα που φαίνεται “κανονική
Το παράδοξο...
Αν υπάρχει ένα πράγμα που αξίζει να κρατήσεις από αυτό το άρθρο, είναι πως:
Η δίαιτα δεν λύνει τη βουλιμία, την τροφοδοτεί.
Όταν το σώμα σου στερείται, ο εγκέφαλός σου μπαίνει σε λειτουργία επιβίωσης. Σκέφτεσαι το φαγητό συνεχώς. Το επόμενο επεισόδιο είναι θέμα χρόνου.
3 τύποι δίαιτας που οδηγούν σε βουλιμία:
1. Η πλήρης αποφυγή φαγητού. Το φαγητό δεν είναι τιμωρία — είναι απαραίτητο για να λειτουργείς.
2. Η δίαιτα των 1.000–1.200 θερμίδων. Είναι πολύ λιγότερες από όσες χρειάζεται το σώμα σου για να ανταπεξέλθει στην καθημερινότητα.
3. Τα «απαγορευμένα» τρόφιμα. Όταν κάτι γίνει απαγορευμένο, ο εγκέφαλος το θέλει ακόμα περισσότερο.
Ποιούς αφορά η βουλιμία;
Η βουλιμία αφορά κυρίως γυναίκες νεαρής ηλικίας, γύρω στα 20. Εξηγείται, αν σκεφτεί κανείς την κοινωνική πίεση για αδύνατο σώμα που βιώνουν οι γυναίκες, καθώς και το γεγονός ότι η αυτοπεποίθησή τους συνδέεται πολύ περισσότερο με την εικόνα του σώματός τους σε σχέση με τους άντρες.
Κοινά χαρακτηριστικά:
Συχνά μια γυναίκα με βουλιμία δεν είναι εμφανές ότι υποφέρει. Εξωτερικά μπορεί να φαίνεται επιτυχημένη, ικανή και ότι τα καταφέρνει.
Μέσα της όμως υπάρχουν 3 χαρακτηριστικά που συχνά περνούν απαρατήρητα:
1.Χαμηλή αυτοεκτίμηση — αίσθημα ανεπάρκειας και απογοήτευσης.
2.Τελειομανία — οι στόχοι που θέτει είναι ανέφικτοι, με αποτέλεσμα να έρχεται συχνά αντιμέτωπη με επαναλαμβανόμενες «αποτυχίες», ακόμα κι όταν η απόδοσή της είναι υψηλή.
3.Σκέψη «όλα ή τίποτα» τα τρόφιμα είναι είτε ασφαλή, είτε παχυντικά, δεν υπάρχει ενδιάμεσο. Και εκεί ακριβώς ξεκινά το επεισόδιο.
Τι την προκαλεί και τι την διαιωνίζει
Υπάρχει μια σημαντική διάκριση: άλλο είναι αυτό που προκαλεί τη βουλιμία και άλλο αυτό που την διαιωνίζει.
Η δίαιτα, τα καθαρτικά, τα διουρητικά την διαιωνίζουν.
Αλλά οι βαθύτεροι λόγοι είναι πιο σύνθετοι:
Κοινωνική πίεση για αδύνατο σώμα, ειδικά για τις γυναίκες.
Ηλικία — τα προβλήματα εμφανίζονται κυρίως στην εφηβεία, όταν η σύγκριση με τα πρότυπα των μέσων είναι πιο έντονη.
Οικογενειακό περιβάλλον — αν υπάρχει διαταραγμένη σχέση με το φαγητό στην οικογένεια, γονέας με ψυχική διαταραχή ή τραυματικό γεγονός, οι πιθανότητες ανάπτυξης διατροφικής διαταραχής αυξάνονται σημαντικά.
Η δίαιτα διαιωνίζει τη βουλιμία – δεν αποτελεί λύση
Ποιες οι πιθανές επιπτώσεις της;
Η βουλιμία αφήνει ίχνη που δεν φαίνονται από έξω:
-φθορά στα δόντια
-επιπτώσεις στον οισοφάγο και τον φάρυγγα, -έντονη αίσθηση πρηξίματος.
Επηρεάζει επίσης την σεροτονίνη — τον νευροδιαβιβαστή που σχετίζεται με τη διάθεση — με τρόπο που μπορεί να φτάσει έως και την κατάθλιψη, ενώ συχνά προκαλεί ανωμαλία ή διακοπή της έμμηνου ρύσεως.
Το σώμα δεν σε τιμωρεί. Προσπαθεί να επιβιώσει.
Μπορεί να είσαι εθισμένος-η στο φαγητό;
Αν έχεις μία δυσκολεμένη σχέση με το φαγητό μπορεί να νομίζεις ότι είσαι εθισμένος-η σε αυτό.
Υπάρχουν ομοιότητες μεταξύ εθισμού και βουλιμίας όπως πχ. και στις δύο περιπτώσεις το άτομο νιώθει έντονη παρόρμηση, χάνει τον έλεγχο, κρύβει το πρόβλημα και κάνει επανειλημμένες αποτυχημένες προσπάθειες να σταματήσει.
Αλλά οι ομοιότητες αυτές είναι επιφανειακές. Οι βασικές τους διαφορές είναι πολύ σημαντικές.
Πιο συγκεκριμένα οι 2 καταστάσεις διαφοροποιούνται στα εξής:
1. Η συμπεριφορά
Στη βουλιμία συνυπάρχουν δύο αντίθετες επιθυμίες: θέλω να φάω και θέλω να το αποφύγω. Στον εθισμό η επιθυμία είναι μονόδρομη.
2. Τι τροφοδοτεί τον κύκλο
Στη βουλιμία ο εχθρός είναι ο περιορισμός — η δίαιτα ενεργοποιεί την υπερφαγία. Στον εθισμό συμβαίνει το αντίθετο: η έκθεση στην ουσία ενεργοποιεί την επιθυμία.
3. Ο βασικός φόβος
Στη βουλιμία υπάρχει διαρκής φόβος για αύξηση βάρους. Στον αλκοολισμό δεν υπάρχει αντίστοιχος φόβος για την ίδια την ουσία.
4. Η αυτοεκτίμηση
Στη βουλιμία η αξία του ατόμου είναι σχεδόν αποκλειστικά συνδεδεμένη με βάρος και εμφάνιση. Αυτό διαιωνίζει τη διαταραχή με τρόπο που δεν υπάρχει στον εθισμό.
5. Ο στόχος της θεραπείας
Στον εθισμό: ενίσχυση αυτοελέγχου και αποχή. Στη βουλιμία: μείωση του αυτοπεριορισμού. Δηλαδή ακριβώς το αντίθετο.
Η θεραπεία της βουλιμίας δεν είναι να μάθεις να αντιστέκεσαι στο φαγητό. Είναι να σταματήσεις να το φοβάσαι.
Υπάρχει διέξοδος...
Η βουλιμία δεν είναι επιλογή. Δεν είναι έλλειψη θέλησης. Είναι ένας κύκλος που χτίζεται σιωπηλά που μπορεί όμως να σπάσει.
Τι να θυμάσαι:
– Η βουλιμία δεν είναι έλλειψη θέλησης — είναι ένας κύκλος που χτίζεται σιωπηλά.
– Η δίαιτα δεν λύνει τη βουλιμία. Την τροφοδοτεί.
– Η βουλιμία μοιάζει με εθισμό — αλλά δεν είναι το ίδιο. Και αυτό αλλάζει πολλά στον τρόπο αντιμετώπισής της.
– Η λύση δεν είναι να αντιστέκεσαι στο φαγητό αλλά το να σταματήσεις να το φοβάσαι.
– Μπορεί να σπάσει ο κύκλος. Υπάρχει διέξοδος.
Επικοινώνησε μαζί μου!
Αν θες να θεραπεύσεις την σχέση σου με το φαγητό, είμαι εδώ για να σε στηρίξω σε αυτή σου την προσπάθεια.